Gebelikte Kullanılmaması Gereken İlaçlar (Kategori X) — Etkin Madde Listesi
Gebelik kategorisi, bir ilacın gebelikte kullanımına ilişkin kanıtın harfle özetlenmiş hâlidir. Kategori X, hayvan veya insan çalışmalarında fetal anomali gösterilmiş ve riskin olası yarardan açıkça ağır bastığı anlamına gelir — bu ilaçlar gebelikte kontrendikedir. Aşağıdaki liste bir ders kitabından değil, Türkiye'de ruhsatlı ürünlerin kendi KÜB belgelerinden çıkarılmıştır.
Harfler ne anlama geliyor?
A — kontrollü insan çalışmaları fetüs için risk göstermemiştir. B — hayvan çalışmalarında risk yok, insan çalışması yetersiz. C — hayvan çalışmalarında olumsuz etki var veya çalışma yok; yarar riski haklı çıkarabilir. D — insanda fetal risk kanıtı var, ancak yaşamsal durumlarda kullanım düşünülebilir. X — kontrendike.
Bu sistem ABD'de 2015'te yerini anlatı biçimli etiketlemeye bırakmıştır, ancak Türkiye'de ruhsatlı ürünlerin KÜB metinlerinde harf sistemi hâlâ yaygın olarak yer alır ve bu sayfadaki veri oradan gelmektedir.
Belgeler her zaman birbiriyle aynı şeyi söylemiyor
Aynı etkin maddeyi taşıyan ürünlerin belgeleri kategori konusunda ayrışabiliyor: essitalopram 31 üründe C, 12 üründe A okunuyor; ramipril üç üründe D, üç üründe B. Aşağıdaki tabloda bu yüzden her satırda kaç ürünün hemfikir olduğu yazıyor. Tutarsızlık gizlenecek bir şey değil, reçete edilecek ürünün kendi belgesini açmak için bir gerekçedir.
Bir örnek, listenin nereden geldiğini iyi gösteriyor: yüksek doz B vitamini preparatları bu listede yer alıyor. Sebebi, o ürünlerin KÜB metninin kendisinde "Gebelik Kategorisi: X ... gebelik döneminde kontrendikedir" yazması. İlaçAtlas bunu yorumlamaz, aktarır.
📊 Korpustan üretilen liste
| Etkin madde | Kategori | Ürün sayısı | Belgeler hemfikir mi? |
|---|---|---|---|
| Metotreksat | X | 48 | ✅ Tümü hemfikir |
| Atorvastatin | X | 42 | ✅ Tümü hemfikir |
| Rosuvastatin | X | 38 | ✅ Tümü hemfikir |
| Lenalidomid | X | 34 | ✅ Tümü hemfikir |
| Tiyokolşikosid | X | 30 | ✅ Tümü hemfikir |
| Vitamin B1 Ve B2 Veya B6 Veya B12 | X | 20 | ⚠️ 1 üründe farklı |
| Deksketoprofen + Tiyokolşikosid | X | 17 | ✅ Tümü hemfikir |
| Pomalidomid | X | 16 | ✅ Tümü hemfikir |
| Riociguat | X | 15 | ✅ Tümü hemfikir |
| Abirateron | X | 13 | ✅ Tümü hemfikir |
| Estradiol + Drospirenon | X | 13 | ✅ Tümü hemfikir |
| Bosentan | X | 10 | ✅ Tümü hemfikir |
| Leflunomid | X | 10 | ✅ Tümü hemfikir |
| Masitentan | X | 9 | ✅ Tümü hemfikir |
| Karglumik Asit | X | 8 | ⚠️ 1 üründe farklı |
| Rosuvastatin + Ezetimib | X | 8 | ✅ Tümü hemfikir |
| Teriflunomid | X | 8 | ✅ Tümü hemfikir |
| İloprost | X | 8 | ⚠️ 3 üründe farklı |
| Tazaroten | X | 7 | ✅ Tümü hemfikir |
| Ambrisentan | X | 6 | ✅ Tümü hemfikir |
| Amlodipin + Rosuvastatin | X | 6 | ✅ Tümü hemfikir |
| Atorvastatin + Ezetimib | X | 6 | ✅ Tümü hemfikir |
| Varfarin Sodyum | X | 6 | ✅ Tümü hemfikir |
| İsotretinoin | X | 6 | ✅ Tümü hemfikir |
| Alprostadil | X | 5 | ⚠️ 2 üründe farklı |
| Anastrozol | X | 5 | ✅ Tümü hemfikir |
| Letrozol | X | 5 | ✅ Tümü hemfikir |
| Pitavastatin | X | 5 | ✅ Tümü hemfikir |
| Testosteron | X | 5 | ✅ Tümü hemfikir |
| Ulipristal | X | 5 | ✅ Tümü hemfikir |
| Amlodipin + Atorvastatin | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Atorvastatin + Asetilsalisilik Asit | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Bikalutamid | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Deferipron | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Dutasterid | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Estradiol | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Estradiol + Noretisteron | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Finasterid | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Levonorgestrel | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Löprolid Asetat | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Mavacamten | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Orlistat | X | 4 | ⚠️ 1 üründe farklı |
| Ribavirin | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Siponimod | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| İnsan Menopozal Gonadotropin | X | 4 | ✅ Tümü hemfikir |
| Beksaroten | X | 3 | ✅ Tümü hemfikir |
| Danazol | X | 3 | ✅ Tümü hemfikir |
| Enzalutamid | X | 3 | ✅ Tümü hemfikir |
| Estradiol + Levonorgestrel | X | 3 | ✅ Tümü hemfikir |
| Etodolak + Tiyokolşikosid | X | 3 | ✅ Tümü hemfikir |
Liste etkin madde düzeyindedir ve en çok ürünü olan maddelerle sınırlıdır. Kategori harfi ürünün kendi belgesinden çıkarılmıştır; bağlayıcı kaynak ürünün güncel KÜB metnidir.
❓ Sık sorulan sorular
Gebelikte kategori X ilaç kullandım, ne yapmalıyım?
Kendi başınıza ilacı kesmeyin ve panik yapmayın; maruziyetin anlamı ilaca, doza ve gebelik haftasına göre değişir. En kısa sürede hekiminize başvurun. Bu sayfa bir danışma hizmeti değildir.
Kategori C ilaç gebelikte kullanılabilir mi?
Kategori C, riskin dışlanmadığı ancak yararın riski haklı çıkarabileceği anlamına gelir. Karar ilaca, endikasyona ve gebelik haftasına göre hekim tarafından verilir; harf tek başına bir izin veya yasak değildir.
Bu liste neden ürün değil etkin madde gösteriyor?
Kategori X taşıyan 614 ürün, birkaç düzine etkin maddenin tekrarıdır. Etkin madde düzeyinde listelemek hem okunabilir hem de doğru birimdir; her maddenin kendi sayfasından ürünlerine ulaşabilirsiniz.