Klinik Güvenlik, Veri Kökeni (Provenance) & Metodoloji

İlaçAtlas, Türkiye'de ruhsatlı beşeri tıbbi ürünlerin resmi TİTCK belgelerini (KÜB/KT) aranabilir ve karşılaştırılabilir hale getiren bir referans kütüphanesidir. Amacı, hekimin veya eczacının ihtiyaç duyduğu resmi metni bulma süresini kısaltmaktır.

İlaçAtlas'ın yaptığı:

• Resmi belgelerdeki ilgili bölümü bulur ve olduğu gibi aktarır; her satır dayandığı bölüm numarasıyla birlikte gösterilir.
• Girilen kısıtlarla (yaş, eGFR, trimester, alerji) çelişen kayıtları, hangi kuralın ve hangi cümlenin çeliştiğini göstererek işaretler.
• Yayımlanmış formüllerin (Cockcroft-Gault, CKD-EPI, MDRD, Child-Pugh, MELD, CHA₂DS₂-VASc, HAS-BLED) aritmetiğini uygular ve hangi formülü kullandığını yazar.
• Kaynağın sessiz kaldığı yerde sessiz kaldığını söyler; boşluğu doldurmaz.

İlaçAtlas'ın yapmadığı:

• Belirli bir hasta için ilaç seçmez ve sıralamaz. Küratörlü etkileşim kuralları, kaçınılması gereken bir kombinasyon bulduğunda yerine kullanılabilecek ilaç sınıflarını adlandırır — molekül değil, sınıf. Bu, hasta özelinde bir reçete önerisi değildir ve aynı cümle, kuralın çıktısının içinde de yer alır: bu sayfayı hiç açmayan bir okuyucu da onu görür.
• Tanı koymaz, tanı önermez, tedavi planı üretmez.
• Bir ilacın belirli bir hasta için güvenli olduğunu beyan etmez. Bir kaydın işaretlenmemiş olması, o ilacın o hasta için uygun olduğu anlamına gelmez.
• Doz reçete etmez; hesaplayıcılar girdilerinizin aritmetik sonucunu verir, o dozun uygunluğuna karar vermez.
• Acil durum, yoğun bakım veya hasta başı otomatik karar süreçlerinde kullanılmak üzere tasarlanmamıştır.

Kullanıcı kitlesi: reçete yazma veya ilaç sunma yetkisine sahip sağlık meslek mensupları. Nihai değerlendirme, sorumluluk ve karar her durumda hastayı gören hekime aittir. İlaçAtlas bir tıbbi cihaz olarak ruhsatlandırılmamıştır ve tıbbi cihaz olarak kullanılmak üzere sunulmamaktadır.

İlaçAtlas'ta sunulan hiçbir klinik veri yapay zeka tarafından sentetik olarak üretilmez. Tüm kayıtlar aşağıdaki resmi ve uluslararası standartlara dayanır:

• T.C. Sağlık Bakanlığı TİTCK: Ruhsatlı 11.200+ müstahzarın resmi Kısa Ürün Bilgisi (KÜB) ve Kullanma Talimatı (KT) metinleri, geri çekme bültenleri ve güncel fiyat listeleri.
• WHO Collaborating Centre for Drug Statistics: Dünya Sağlık Örgütü Anatomik Terapötik Kimyasal (ATC Seviye 1–5) sınıflama sistemi.
• Sağlık Bakanlığı ICD-10-TR: Türkçe klinik tanı ve morbidite sınıflandırma hiyerarşisi.
• Uluslararası Nefroloji & Kardiyoloji Kılavuzları: KDIGO (Böbrek yetmezliği dozaj ayarlamaları), ESC/AHA (Atriyal fibrilasyonda CHA₂DS₂-VASc ve HAS-BLED skorlama modelleri).

Tıbbi kararlarda belirsizlik kabul edilemez. Bu nedenle İlaçAtlas, üretken dil modellerini (LLM) bağımsız bir karar verici olarak kullanmaz:

Sistemde yer alan her uyarı ve dozaj kısıtı, TİTCK formatındaki standart KÜB bölümleriyle eşleştirilmiştir:

İlaçAtlas, hekimin sorguladığı hasta parametrelerini (yaş, cinsiyet, laboratuvar değerleri, alerjiler veya reçete taslaklarını) sunucu veritabanında asla saklamaz. Tüm oturum işlemleri istemci tarafında veya geçici bellek üzerinde anlık işlenir; oturum kapandığında tamamen silinir. Sistem KVKK ve tıbbi gizlilik ilkeleriyle tam uyumludur.

Resmi TİTCK bültenleri ve fiyat listeleri düzenli olarak sisteme işlenmektedir. Herhangi bir farmakolojik uyumsuzluk veya KÜB metin farkı tespit ettiğinizde arayüzdeki "Hata Bildir" butonu üzerinden klinik ekibimize anında bildirim yapabilirsiniz.

Bu sistemin yapmadığı ve bilerek yapmadığı şeyler. Bir aracın ne yapamadığını bilmeden ne yapabildiğine güvenilmez.

• Boş bir alan, kaynak belgenin sessiz kaldığı anlamına gelir — “kısıtlama yoktur” anlamına gelmez. Motorun bir şey bulamaması, bulunacak bir şey olmadığının kanıtı değildir.
• Etkileşim mekanizmasında rol atfedilmez. KÜB 4.4 ve 4.5'teki cümleler enzim ve taşıyıcıya göre gruplanıp olduğu gibi gösterilir; bir molekülün substrat mı, inhibitör mü, indükleyici mi olduğu çıkarılmaz. Kural temelli bir sınıflandırıcı denendi ve elle puanlanan dört örneklemde yaklaşık yedide bir hata verdi — hataları da eksik uyarı değil, dozun hangi ilaçta değişeceğini ters yazan uyarılardı. İki ilacın aynı enzimden söz etmesi, o yolak üzerinden etkileştikleri anlamına gelmez.
• Kümülatif antikolinerjik ya da kanama yükü puanlanmaz. Reçetedeki ilaçlar ikişerli çiftler hâlinde ve küratörlü kurallara karşı denetlenir; üç ilacın tek başına eşik altı kalıp birlikte eşiği aşması — ACB/ADS türü bir yük skoru — hesaplanmaz. Amitriptilin, difenhidramin ve oksibutinin içeren bir reçete bu eksende bulgu üretmez. Kümülatif QT riski yalnızca küratörlü kuralın kapsadığı çiftler için değerlendirilir.
• Doz uygunluğu böbrek ya da karaciğer fonksiyonuna göre denetlenmez. Bu denetim ilaç çiftlerine bakar; hastanın kreatinin klerensinde kontrendike olan bir ilaç bir çift değildir ve bu listede hiç görünmez. Sekiz ilaçlık bir reçetede en net “durdur” kalemi metformin olabilir — CrCl 21 mL/dak’da kontrendike — ve reçete denetimi onu göremez. Bu soru renal hesaplayıcıya ayrıca sorulur; buradaki temiz bir sonuç, temiz bir reçete değildir.
• Küratörlü etkileşim kural kümesi dardır ve klinik gözden geçireni yoktur. Bilinen bazı ağır çiftler kümede yer almaz; bulgunun yokluğu, etkileşimin yokluğu değildir. Bu katman §7'de sayılan küratörlü alanların en ağır sonuç doğuranıdır.
• Etkileşim listesi eksiksiz değildir. Gösterilen şey, ürünlerin kendi KÜB 4.5 bölümlerinin birbirinden söz eden cümleleridir. İki belge birbirinden söz etmiyorsa sayfa bunu söyler; bu, etkileşim olmadığı anlamına gelmez.
• Bir belge çoğu zaman ürünü değil, sınıfını adlandırır. “Opioidlerin benzodiazepinler ile birlikte kullanımı…” cümlesi alprazolamı adıyla anmaz. Böyle bir cümle de gösterilir; ilacın o sınıfa ait olduğu, adından değil TİTCK'nın verdiği ATC kodundan okunur ve bulgu bunu söyler. Sınıfı yalnızca dışlamak için anan cümleler (“non-opioid analjezik”) bulgu üretmez.
• KÜB kapsaması %86'dır (11.234 üründen 9.643 tanesi klinik bloğunu bir KÜB'den okur). Kalanının belgesi kaynakta bulunamamıştır. Ayrıca moleküllerin yaklaşık %14'ünde saklanan 4.5 bölümü 400 karakterin altındadır — belge eksik çıkarılmıştır, ilacın etkileşimi olmadığı için değil.
• İki kapsama oranı yayımlanır ve aynı şeyi saymazlar. KÜB kapsaması %86 ürünün klinik bloğunun bir belgeden okunduğunu, TİTCK eşleşmesi %82 ise barkodun e-reçete listesinde bulunduğunu sayar. Bir ürünün belgesi bulunup barkodu e-reçete listesinde olmayabilir — ya da tersi. İkisi bir arada okunur; biri diğerinin yerine geçmez.
• Tanı–ilaç bağları bir tedavi önerisi listesi değildir. Bağ, ürünün kendi KÜB 4.1 endikasyon metninde tanının geçmesiyle kurulur ve eşleşen cümle gösterilir. Türkiye'de yayımlanmış bir ICD–ilaç eşleme tablosu yoktur.
• SUT muafiyet listesi (EK-4/D) 18 Ekim 2017 tarihlidir — SGK'nın yayımladığı son sürüm odur. O tarihten sonra listeye giren bir ilaç burada görünmez; çıkarılan bir ilaç hâlâ görünür. Nihai geri ödeme kararı SGK ve Medula'ya aittir.
• Fiyatlar gösterge niteliğindedir; ödeme anındaki tutar eczane ve SUT koşullarına göre değişir. Ruhsatı iptal edilen bir ürün, listede pasife düşene kadar aktif görünebilir.
• Belgeler TİTCK yayınlarının bir aynasından alınır; nihai kaynak TİTCK'nın kendi kayıtlarıdır.

Korpusun yaşı ve haftalık değişimi: Veri Güncelliği ve Değişiklik Günlüğü.

İlaçAtlas'ı Kemal Yaylali geliştiriyor ve işletiyor (Senior AI & Bioreactor Engineer). Klinik bir unvan taşımaz — ve aşağıdaki nedenle bu, yayımlanan bilginin dayanağını değiştirmez.

Bu sitede klinik içerik yazılmaz. Endikasyon, kontrendikasyon, pozoloji, etkileşim, gebelik ve laktasyon bilgilerinin tamamı ürünlerin kendi TİTCK onaylı KÜB ve KT belgelerinden, bölüm numarasıyla birlikte alıntılanır. Geri ödeme bilgisi SGK'nın yayımladığı SUT eklerinden gelir. Uzmanlık düzenleyicinindir; buranın katkısı o metni sadakatle taşımak, aranabilir kılmak ve neyi söylemediğini de göstermektir.

Aşağıdaki küratörlü bölümler için henüz bir klinik gözden geçiren yoktur. Olmayan bir danışmanı belirtmektense bunu yazmayı tercih ediyoruz; katkı vermek isteyen hekim ve klinik eczacılarla görüşmeye açığız.

İnsan yargısı içeren, dolayısıyla gözden geçirilmesi anlamlı olan yerler şunlardır ve yalnızca şunlardır:

• Klinik grup sözlüğü — ATC ön eklerini terapötik grup adlarına bağlayan 146 kayıt. Bir grubun kapsamı bu eşlemeye bağlıdır.
• Küratörlü SUT kuralları — 7 molekül için elle yazılmış rapor ve uzmanlık koşulu. Tebliğ metninin kendisi ayrıca ve olduğu gibi gösterilir.
• Küratörlü etkileşim kuralları — 25 çift/sınıf için elle yazılmış ciddiyet, mekanizma, izlem parametresi ve kaçınma önerisi. Kümenin dar olduğu ve bilinen bazı ağır çiftleri kapsamadığı §6'da yazılıdır.
• Böbrek yetmezliği kural eşikleri — Hangi eGFR değerinde hangi ATC sınıfı için uyarı üretileceği.
• Türkçe klinik sözlük — Arama kutusunun eş anlamlı ve halk dilindeki karşılıkları çözmesini sağlayan terim listesi.

Kaynakların tam listesi ve kapsamı: Veri Kaynakları. Bir hata gördüyseniz bildirin: iletişim.