Gebelik Kategorisi D İlaçlar — Etkin Madde Listesi ve Nasıl Okunur
Kategori D, kategori X'ten farklıdır ve bu fark klinikte belirleyicidir: insanda fetal risk kanıtı vardır, ancak annenin yaşamını tehdit eden ya da daha güvenli alternatifi olmayan durumlarda kullanım gündeme gelebilir. Kategori X'te böyle bir kapı yoktur.
D ile X arasındaki fark neden önemli?
Epilepsi, kanser, otoimmün hastalık ve ağır psikiyatrik tablolarda tedaviyi kesmenin riski, ilacın fetal riskinden büyük olabilir. Kategori D bu tartışmanın yapılabileceğini söyler; kategori X yapılamayacağını.
Karar hiçbir zaman harfe bakarak verilmez. Gebelik haftası, doz, tedavi süresi ve alternatiflerin varlığı harften daha belirleyicidir.
Gebelik öncesi planlama
Kategori D bir ilacı kronik olarak kullanan ve gebelik planlayan bir hastada karar, gebelik oluştuktan sonra değil önce verilir. Birçok ilaçta geçiş için haftalar gereklidir ve organogenez ilk trimesterde tamamlanır.
Kategori D ilaçların sık karşılaşılan grupları
Kategori D listesi rastgele bir ilaç topluluğu değil; birkaç tedavi alanı listenin büyük bölümünü oluşturur ve bunun klinik bir nedeni vardır.
Antiepileptikler burada baskındır: valproat, fenitoin ve karbamazepin fetal riskleri iyi belgelenmiş ilaçlardır, ancak kontrolsüz nöbet hem anne hem fetüs için ayrı bir risktir. Karar, ilacı kesmek ile daha düşük riskli bir antiepileptiğe geçmek arasında verilir ve bu geçiş gebelikten önce planlanır.
Onkoloji ilaçları ikinci büyük gruptur. Burada tartışma çoğu zaman ilacın değil tedavinin ertelenip ertelenemeyeceği üzerinedir ve gebelik haftası belirleyicidir.
ACE inhibitörleri ve anjiyotensin reseptör blokerleri özel bir durumdur: ilk trimesterde riskleri tartışmalıyken ikinci ve üçüncü trimesterde fetal böbrek gelişimini bozdukları için kullanılmazlar. Yani aynı ilacın riski gebelik haftasına göre değişir — harf bunu göstermez.
📊 Korpustan üretilen liste
| Etkin madde | Kategori | Ürün sayısı | Belgeler hemfikir mi? |
|---|---|---|---|
| Flukonazol | D | 43 | ⚠️ 13 üründe farklı |
| Sunitinib Maleat | D | 27 | ✅ Tümü hemfikir |
| İmatinib | D | 27 | ✅ Tümü hemfikir |
| Erlotinib | D | 24 | ⚠️ 2 üründe farklı |
| Midazolam | D | 22 | ✅ Tümü hemfikir |
| Vorikonazol | D | 21 | ✅ Tümü hemfikir |
| Paklitaksel | D | 20 | ✅ Tümü hemfikir |
| Topiramat | D | 20 | ✅ Tümü hemfikir |
| Zoledronik Asit Monohidrat | D | 20 | ✅ Tümü hemfikir |
| Dasatinib | D | 19 | ✅ Tümü hemfikir |
| Kandesartan | D | 18 | ⚠️ 5 üründe farklı |
| Okzaliplatin | D | 16 | ✅ Tümü hemfikir |
| Temozolomid | D | 15 | ✅ Tümü hemfikir |
| Valsartan + Hidroklorotiyazid | D | 15 | ✅ Tümü hemfikir |
| Diazepam | D | 14 | ✅ Tümü hemfikir |
| Dosetaksel | D | 14 | ✅ Tümü hemfikir |
| Gentamisin | D | 14 | ✅ Tümü hemfikir |
| Losartan Potasyum + Hidroklortiyazid | D | 14 | ✅ Tümü hemfikir |
| Kandesartan + Hidroklorotiazid | D | 13 | ✅ Tümü hemfikir |
| Olmesartan Medoksomil + Hidroklorotiazid | D | 13 | ✅ Tümü hemfikir |
| Amikasin Sülfat | D | 12 | ✅ Tümü hemfikir |
| Levodropropizin | D | 12 | ✅ Tümü hemfikir |
| İrbesartan + Hidroklorotiyazid | D | 12 | ✅ Tümü hemfikir |
| Gemsitabin Hcl | D | 11 | ✅ Tümü hemfikir |
| Mikofenolat | D | 11 | ✅ Tümü hemfikir |
| Olmesartan Medoksomil | D | 11 | ✅ Tümü hemfikir |
| Pemetrekset Disodyum | D | 11 | ✅ Tümü hemfikir |
| Perindopril Ve Amlodipin | D | 11 | ✅ Tümü hemfikir |
| Valproik Asit | D | 11 | ✅ Tümü hemfikir |
| İrinotekan Hidroklorür | D | 11 | ✅ Tümü hemfikir |
| Fingolimod | D | 10 | ⚠️ 1 üründe farklı |
| Karboplatin | D | 10 | ✅ Tümü hemfikir |
| Paroksetin | D | 10 | ✅ Tümü hemfikir |
| Amlodipin + Valsartan | D | 9 | ✅ Tümü hemfikir |
| Karbamazepin | D | 9 | ✅ Tümü hemfikir |
| Lisinopril | D | 9 | ✅ Tümü hemfikir |
| Olmesartan + Amlodipin + Hidroklorotiazid | D | 9 | ✅ Tümü hemfikir |
| Tigesiklin | D | 9 | ✅ Tümü hemfikir |
| Valsartan | D | 9 | ✅ Tümü hemfikir |
| Valsartan + Sakubitril | D | 9 | ✅ Tümü hemfikir |
| İrbesartan | D | 9 | ✅ Tümü hemfikir |
| Bevasizumab | D | 8 | ✅ Tümü hemfikir |
| Fluorourasil | D | 8 | ⚠️ 1 üründe farklı |
| Perindopril + Indapamid + Amlodipin | D | 8 | ✅ Tümü hemfikir |
| Trastuzumab | D | 8 | ✅ Tümü hemfikir |
| Azasitidine | D | 7 | ✅ Tümü hemfikir |
| Losartan Potasyum | D | 7 | ✅ Tümü hemfikir |
| Telmisartan + Hidroklortiyazid | D | 7 | ✅ Tümü hemfikir |
| Vinorelbin | D | 7 | ✅ Tümü hemfikir |
| İrbesartan + Amlodipin | D | 7 | ✅ Tümü hemfikir |
Liste etkin madde düzeyindedir. Kategori harfi ürünün kendi belgesinden çıkarılmıştır.
❓ Sık sorulan sorular
Kategori D ilaç gebelikte kesinlikle yasak mı?
Hayır. Kategori D, fetal risk kanıtı bulunduğunu ancak yaşamsal durumlarda kullanımın değerlendirilebileceğini belirtir. Kontrendikasyon kategori X'tir.
Gebelikte ilacımı kendim kesebilir miyim?
Hayır. Epilepsi, psikiyatrik hastalık veya kronik tedavilerde ilacın aniden kesilmesi, ilacın kendisinden daha büyük risk taşıyabilir.
Kategori bilgisi hangi kaynaktan geliyor?
Türkiye'de ruhsatlı ürünlerin TİTCK onaylı Kısa Ürün Bilgisi belgelerinden. İlaçAtlas bu harfi üretmez, belgede yazanı aktarır.
Aynı ilacın riski gebeliğin her döneminde aynı mı?
Hayır. ACE inhibitörleri bunun en net örneğidir: ilk trimesterdeki riskleri tartışmalıyken ikinci ve üçüncü trimesterde fetal böbrek gelişimini bozdukları için kullanılmazlar. Kategori harfi gebelik haftasına göre değişen bu farkı göstermez.